اشاره| شیخالاسلام مولانا عبدالحمید 27 اردیبهشتماه 1404 برای ادای مناسک حج تمتع عازم سرزمین وحی شده بودند. روزهای پایانی مراسم حج و زمانی که حجاج ایرانی برنامۀ بازگشت به وطنشان را داشتند، رژیم اسرائیل به مناطقی از خاک ایران تجاوز نظامی کرد که به دنبال آن، تمامی پروازهای ایران لغو شدند و برنامۀ بازگشت حجاج با اختلال مواجه شد. پس از این اتفاق، کشورهای همسایۀ ایران ازجمله عراق، پاکستان و افغانستان اعلام کردند که آمادگی میزبانی از حجاج ایرانی برای بازگشت این حجاج به کشورشان را دارند که شیخالاسلام مولانا عبدالحمید با این استدلال که «مسیر افغانستان نسبت به دو مسیر دیگر امنتر است»، تصمیم گرفتند از مسیر افغانستان به کشور بازگردند. ایشان در بازگشت به ایران از مسیر افغانستان، از عربستان به کابل و از آنجا به هرات و سپس به نیمروز رفته و از مرز نیمروز وارد ایران شدند.
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید در سفر غیرمنتظره و بسیار کوتاهشان به افغانستان که در این سفر مولانا حافظ احمد گوهرکوهی (مدیر حوزه علمیه مفتاحالعلوم گوهرکوه شهرستان تفتان)، مولوی حافظ محمداسماعیل ملازهی (معاون اداری و استاد دارالعلوم زاهدان) و مولوی حافظ زکریا اسماعیلزهی (استاد دارالعلوم زاهدان) نیز ایشان را همراهی میکردند، بنا به دعوت و اصرار علما و مردم شهرهای کابل و هرات و شهر زرنج در ولایت نیمروز، از چند مرکز علمی و دینی بازدید و در جمع علما و مردم این مناطق سخنرانی کردند.
مولانا عبدالحمید در «جامعه ریاضالعلوم» کابل
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید در این سفر کوتاه، ابتدا بنا به دعوت مولانا عبدالله متقی، مدیر «جامعه ریاضالعلوم» کابل، عصر چهارشنبه، 4 تیرماه 1404، از این مرکز علمی و فرهنگی بازدید و با اساتید و طلاب این مدرسه دیدار و گفتوگو کردند.
مولانا عبدالحمید که در آغاز ورود به جامعه ریاضالعلوم مورد استقبال اساتید و طلاب آن قرار گرفتند، پس از بازدید از بخشهای مختلف جامعه ریاضالعلوم، ضمن اظهار خوشحالی از این دیدار، دقایقی را در جمع پرسنل و دانشپژوهان این مرکز علمی به ایراد سخن پرداختند که گزیدهای از سخنان ایشان به شرح زیر است:
📌ـ از فرصتی که الله تعالی مقدر فرمود و توانستیم از مجموعۀ بزرگ فرهنگی «جامعه ریاضالعلوم» بازدید کرده و با اساتید گرامی و طلاب عزیز این مرکز علمی دیداری داشته باشیم بسیار خوشحالیم. الله تعالی این مرکز علمی را رونق و ترقی عنایت فرماید و تبدیل به یک تربیتگاه بزرگ بگرداند که انسانهای مفیدی به جامعه تحویل بدهد.
📌ـ طلاب عزیز! شما مسیر درستی را انتخاب کردهاید؛ اما توجه داشته باشید که علم با «مجاهده و کوشش و یکسویی» حاصل میشود.
📌ـ «علم» میراث انبیا علیهمالاسلام و بزرگترین سرمایه و روشنایی و از نیازهای مهم جامعه بشری و راه رسیدن بشر به سعادت دنیا و آخرت است.
📌ـ «عمل» بدون «علم» امکانپذیر نیست؛ تا زمانی که «علم» نباشد انسان نمیداند چگونه الله تعالی را عبادت کند و به جامعه بشری خدمت کند.
📌ـ انسان از طریق «علم» به «خداشناسی» میرسد.
📌ـ بزرگترین سرمایه و هدیهای که پیامبران علیهمالسلام برای جهانیان به ارمغان آوردند «علم» و «معرفت» و «خداشناسی» بود.
📌ـ فراگیری و آموزش علم زمانی ارزش دارد و رضایت پروردگار را به همراه دارد که فقط برای «الله» حاصل شود، نه برای پست و مقام و شهرت و دنیاطلبی.
📌ـ در کنار فراگیری «علم»، توجه به «تزکیه» نیز بسیار مهم است.
📌ـ شما طلاب عزیز هم «علم ظاهر» را فرابگیرید و هم «علم باطن (تزکیه)» را.
📌ـ عالِمی که علم داشته باشد و تزکیه هم شده باشد، از بزرگترین سرمایههای یک جامعه محسوب میشود.
📌ـ جامعه نیاز به علمای صالح و دلسوز و باخدا دارد.
📌ـ ما زمانی به «الله» میرسیم که از «منیّت» عبور کنم و «تواضع و فروتنی» داشته باشیم.
📌ـ «اخلاص» شرط قبولیت علم و «تزکیه و اصلاح» شرط تاثیرگذاری علم است.
📌ـ در افغانستان قدرت پروردگار مشاهده میشود؛ الله تعالی در این کشور دو قدرت بزرگ را به وسیلۀ ملتی پابرهنه و بدون امکانات و تسلیحات، شکست داد.
📌ـ «شوروی سابق» و پس از آن «ناتو» با ادعاها و قدرتهایی که داشتند وارد افغانستان شدند، اما ضربۀ جهاد را خوردند و مردم مجاهد افغانستان با آنها مقابله کردند و کشورشان را از اشغال نجات دادند.
📌ـ مردم عزیز افغانستان این پیروزیها را از خودشان ندانند و به قدرت خودشان ننازند، بلکه این را نشانهای از عظمت پروردگار بدانند و به قدرت الله تعالی بنازند. این «الله» است که «عزت» یا «ذلت» میدهد و نصرت و پیروزی هم از جانب الله تعالی است.
مولانا عبدالحمید در دارالعلوم هرات
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید در مسیر بازگشت به کشور، به دعوت مولانا مفتی غلامسرور، مدیر دارالعلوم هرات، صبح پنجشنبه (5 تیرماه 1404) پایتخت افغانستان را به مقصد شهر هرات ترک کردند. مولانا عبدالحمید در توقف چندساعتهای که در هرات داشتند، پس از بازدید از بخشهای مختلف دارالعلوم هرات و دیدار و گفتوگو با اساتید این مرکز علمی، در جمع علما، طلاب و اقشار مختلف مردم در مسجد دارالعلوم هرات سخنرانی کردند.
گزیدۀ سخنان مولانا عبدالحمید در جمع مردم هرات به شرح زیر است:⬇️
📌ـ تعبیری بالاتر و بهتر از جملۀ «الحمدلله ربالعالمین» نمیبینم که شکر پروردگار را ادا کنم که پس از مدتها انتظار و آرزو، توفیق سفر به افغانستان و دیدار با شما مردم عزیز، دیندار، خونگرم و مهماننواز نصیب بنده فرمود.
📌ـ بنده هم از امارت اسلامی افغانستان و هم از علما و مردم عزیز این کشور بهخاطر خدمات و ابراز محبت و مهماننوازیشان تشکر میکنم.
📌ـ هرات شهری باستانی و شهر اولیاءالله و علما و صالحین و شهر علامه مولانا جلیلالله و شهید مولانا مجیبالرحمان انصاری- رحمهمالله- است.
📌ـ در مراسم حج یک چیزی که به ذهن میرسد این است که تمام حجاج علیرغم تفاوتهای قومی و زبانی و منطقهای، اما همه در یک چیز مشترک هستند و آن «کسب رضایت پروردگار» است.
📌ـ چیز دیگری که در مراسم حج مشاهده میشود این است که مجاهدتها و فداکاریهای رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم و شاگردان ایشان سبب گسترش اسلام در تمام دنیا گردید و امروز این جمعیت با زبانها و لباسهای و قومیتهای مختلف با عشق و علاقه در سرزمین حرمین شریفین حضور پیدا کردهاند؛ این نتیجۀ همان مجاهدتها و فداکاریهاست.
📌ـ آنچه سبب رضایت پروردگار و خشنودی رحمةللعالمین صلیاللهعلیهوسلم میشود این است که دین اسلام تداوم داشته باشد و اهداف رسالت آنحضرت در دنیا منتشر شود و دین و دانش در زندگی مردم بیاید.
📌ـ تمام امت فرزندان معنوی رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم هستند؛ لذا باید به سیرت و سنتهای آنحضرت عشق بورزند و به آنها عامل باشند.
📌ـ بیداری دینی بسیار مهم و حیاتی است؛ باید زمینهای را فراهم کنیم که مردم دنیا و آخرت خودشان را بسازند.
📌ـ علم و دانش، اعم از دینی و دنیوی، لازمۀ پیشرفت و ترقی زندگی بشر است.
📌ـ دنیا برای انسان و انسان برای آخرت آفریده شده است؛ ملتی سربلند است که بتواند دنیا و آخرت خود را آباد کند.
📌ـ رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم و صحابه و بندگان صالح، آخرت خودشان و دنیا و آخرت مردم را ساختند.
📌ـ ملتی که فقط دنبال فراگیری علوم دنیوی و دانشگاهی باشد و علوم دینی را رها کند با ضرر و نقصان بزرگی مواجه میشود.
📌ـ مدارس دینی و مکاتب قرآنی که در آنها قرآن تلاوت میشود، رحمت پرورگار هستند که الحمدلله در افغانستان این فضای رحمت بسیار گسترش یافته است.
📌ـ درخواست بنده از علما و طلاب عزیز آن است که خودشان با الله تعالی ارتباط قوی داشته باشند و رابطۀ مردم را نیز با پروردگار برقرار و تقویت کنند. ارتباط با الله تعالی و رسولالله صلیاللهعلیهوسلم مایۀ حیات هر ملتی است.
📌ـ در سرزمینی که نام «الله» گرفته شود و عبادت الله در آن انجام گیرد برکات و رحمتهای الله تعالی بر آن سرزمین نازل میشود، اما سرزمینی که در آن گناه و فساد باشد و خون ناحق ریخته شود مورد لعنت و نفرین الله تعالی قرار میگیرد.
📌ـ آثار سجده و عبادتهای شخصیتهایی همچون خواجه عبدالله انصاری، شیخ عبدالرحمان جامی و سایر اولیاءالله رحمهمالله که از دنیا رفتهاند، هنوز در سرزمین هرات احساس میشود.
📌ـ از فرصت زندگی در راستای نشر دین و علم استفاده کنیم.
مولانا عبدالحمید در «نهاد دینی احیاءالعلوم» زرنج
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید عصر پنجشنبه (5 تیرماه 1404) در میان بدرقۀ اقشار مختلف مردم هرات، راهی ولایت نیمروز افغانستان شدند. نهاد دینی «احیاءالعلوم» واقع در شهر «زرنج»، مرکز ولایت نیمروز، میزبان شیخالاسلام مولانا عبدالحمید و هیئت همراه ایشان بود. مدیریت نهاد دینی «احیاءالعلوم» زرنج را که از مراکز فعال و خوشنام بهشمار میرود، مولانا احمدالله حبیبی بر عهده دارد.
مولانا عبدالحمید و هیئت همراه ایشان بامداد جمعه (6 تیرماه) به شهر زرنج رسیده و مورد استقبال علما و طلاب ولایت نیمروز قرار گرفتند. ایشان در ابتدای ورودشان به مدرسه دینی احیاءالعلوم، از بخشهای مختلف این مدرسه بازدید کردند و سپس در سخنانی کوتاه در جمع اساتید و طلاب، مدرسۀ دینی احیاءالعلوم زرنج را «از مراکز زنده و پویا در حفظ و نشر علوم اسلامی و سنت نبوی» توصیف کرده و از «فضای علمی و معنوی حاکم در این مدرسه» ابراز خرسندی نمودند و برای پیشرفت و رونق آن دعا کردند.
مولانا عبدالحمید علیرغم اصرار علمای ولایت نیمروز برای سخنرانی در مراسم نماز جمعۀ شهر زرنج، تصمیم داشتند نماز جمعه در زاهدان حضور پیدا کنند، لذا بعد از نماز صبح در مسجد نهاد دینی احیاءالعلوم زرنج با علما، معتمدین، فرهنگیان و سایر اقشار مردم دیداری کوتاه داشته و دقایقی به ایراد سخن پرداختند که گزیدهای از سخنان ایشان را در ادامه میخوانید:
📌ـ امسال توفیق حضور در مراسم حج بیتاللهالحرام نصیب بنده شد که در این مراسم بزرگ و باشکوه جمع کثیری از حجاج کشور افغانستان و ولایت نیمروز نیز به چشم میخوردند.
📌ـ الله تعالی با فریضۀ حج زمینهای را فراهم کرده است که نمونهای از زبانها، فرهنگها و سلیقههای مختلف از سطح دنیا در یک مکان جمع میشوند که هدف و مقصد همۀ آنها کسب رضایت پروردگار است.
📌ـ در مراسم حج چندین میلیون نفر با افکار و اندیشههای متفاوت از نقاط مختلف دنیا کنار هم قرار دارند و نیازی به پلیس امنیت ندارد؛ «فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ» [بقره: 197]
📌ـ برای کسی که دنبال حقانیت دین اسلام باشد تفکر در فریضۀ حج بهعنوان یکی از مهمترین ارکان اسلام کافی است تا ایمان بیاورد.
📌ـ سفر به افغانستان از آرزوهای دیرینۀ قلبی بنده بوده و در خواب هم نمیدیدم که زمینۀ این سفر اینگونه فراهم شود؛ اگرچه این سفر بهصورت گذراست و در مسیر عبور و بازگشت به ایران هستیم.
📌ـ ملت عزیز افغانستان دو مرتبه کشورشان را از اشغال بیگانگان آزاد کردند؛ یک مرتبه از اشغال شوروی سابق و یک مرتبه هم از اشغال قدرتهای غربی و ناتو، و این ملت اینگونه سبب سربلندی جهان اسلام شد.
📌ـ الحمدلله اکنون در افغانستان امنیتی مثالزدنی برقرار است.
📌ـ در بین نعمتهای دنیوی هیچ نعمتی بالاتر از «امنیت» نیست؛ چنانکه حضرت ابراهیم علیهالسلام برای شهر مکه اینگونه دعا کردند: «رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ» [بقره: 126] اول برای «امنیت» و بعد برای «رزق و روزی» اهل مکه دعا کردند.
📌ـ بسیار خوشحالیم که علمای بزرگوار و طلاب گرامی و مردم عزیز و مهماننواز نیمروز را ملاقات کردیم. امیدواریم در آینده مشکلات برطرف شوند و این رفتوآمدها ادامه پیدا کنند.
📌ـ علم و دانش بسیار حیاتی و مهم و خدمت به انتشار علم به هر نحوی که صورت گیرد، بزرگترین جهاد است.
📌ـ خیرخواهی نسبت به مردم و در کنار مردم قرار داشتن از بزرگترین جهادهاست.
📌ـ یکی از عزیزان به بنده گفت زمانی که ما در افغانستان جهاد میکردیم بسیار خوشحال بودیم، اما اکنون که جهاد نمیکنیم احساس راحتی و خوشحالی نداریم. بنده به این عزیز گفتم که شما اکنون در جهاد دیگری قرار دارید که این جهاد «خدمت به مردم» است؛ تامین امنیت و آسایش مردم از بهترین و بزرگترین جهادها در راه خداست.
📌ـ جهاد فرهنگی و علمی از بهترین جهادها در دنیاست. رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم به صحابه دستور داد که علم و دانش و زبان اقوام و ملتها را فرابگیرند تا بتوانند دین اسلام را به زبان خودِ آن اقوام و ملتها به آنان عرضه کنند.
📌ـ علما، تبلیغیها و اقشار مختلف مردم در راستای ترویج دین و هدایت در جامعه و عمل به احکام دین و سنتهای آنحضرت صلیاللهعلیهوسلم تلاش کنند.
📌ـ علما و مردم عزیز افغانستان فرصتی که در کشورشان فراهم شده را غنیمت بدانند و از این فرصت دینی در جهت تعلیم و نشر علم و اصلاح خلق استفاده کنند.
📌ـ رسالت علما نسبت به سایر اقشار و طبقات برای اصلاح جامعه سنگینتر است.
📌ـ تقوا و پرهیزگاری و اخلاق و صفاتی که الله تعالی دوست دارد را در جامعه احیا کنید.
📌ـ نباید در قبال گناهان و غفلتهای موجود در جامعه بیتفاوت باشیم.
📌ـ از مدارس و مراکز و فعالیتهای دینی و هر عملی که در راستای هدایت و خدمت به مردم است، حمایت کنید.
بازگشت به وطن
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید در میان بدرقۀ باشکوه علما و طلاب و عموم مردم و همچنین مسئولان محلی ولایت نیمروز که تا نقطۀ صفر مرزی ایشان را همراهی کردند، ولایت نیمروز افغانستان را به مقصد ایران ترک کردند و پس از 42 روز حضور در سرزمین حرمین شریفین و سفر کوتاه و بهیادماندنی به افغانستان، صبح روز جمعه (6 تیرماه 1404) وارد شهر زاهدان شدند.
